Kazachse vlasexport naar België stort in door opstopping op Baltische transitroutes, export naar Nederland verdubbelt

De Graanunie van Kazachstan heeft de balans opgemaakt van september — de eerste maand van het nieuwe marktjaar 2026/27 — voor de markt van oliehoudend vlas: de totale export groeide, maar de bestemmingen verschuiven duidelijk. Het aandeel van China nam toe, terwijl de leveringen aan een aantal Europese landen, Nederland en Tsjechië uitgezonderd, terugliepen. Dat meldt Jevgeni Karabanov, hoofd van de analysecommissie van de Unie, via Inbusiness.kz, dat zich baseert op zijn Telegram-kanaal.

De vlasoogst in Kazachstan loopt ten einde. Hoewel het areaal in 2026 met 41,3% groeide tot 1,904 miljoen hectare, wordt de totale oogst op ongeveer hetzelfde niveau als vorig jaar verwacht — zo'n 1,35 miljoen ton: een droge zomer drukte de opbrengst in de belangrijkste teeltgebieden.

Volgens douanecijfers van het Kazachse comité voor staatsinkomsten exporteerde het land in september 100.900 ton vlaszaad, exclusief EAEU-landen — 33% meer dan in augustus en 1,6 keer meer dan in dezelfde maand vorig seizoen. China nam 71% van dat volume (71.800 ton) af, 2,7 keer meer dan een jaar eerder. Ook de leveringen aan Afghanistan (2 keer meer, tot 13.600 ton), Oezbekistan (2,2 keer meer, tot 6.700 ton) en Turkije (2 keer meer, tot 400 ton) namen duidelijk toe.

Het beeld in Europa is wisselend. De export naar België daalde in september 5,5 keer tot 2.300 ton, naar Polen 1,8 keer, naar Duitsland drie keer, en de leveringen aan Italië vielen helemaal stil (tegen 500 ton een jaar eerder). Tegelijk verdubbelde de export naar Nederland, weliswaar vanaf een kleine basis, tot 200 ton, en steeg die naar Tsjechië 2,7 keer, tot 800 ton. Volgens Karabanov ligt de oorzaak niet bij de vraag, maar bij de logistiek: na problemen met graanexport via de havens aan de Zee van Azov en de Zwarte Zee verlegden Russische exporteurs een deel van hun lading naar Baltische havens, waardoor het noordwestelijke Russische spoorwegnet en de havens overbelast raakten. In oktober wees de Russische spoorwegmaatschappij RZjD volgens hem alle transitaanvragen van Kazachse exporteurs richting Baltische havens af, en de beperkingen houden in november aan. De omweg via Wit-Rusland en Litouwen is duurder, waardoor de vlasprijzen in Europa al zo'n tweeënhalve maand stijgen.

Waarom dit belangrijk is voor Kamerleden. De terugval van de Kazachse export naar België gaat niet over afnemende belangstelling voor Kazachse grondstoffen, maar herinnert eraan dat handel met Kazachstan afhangt van transitinfrastructuur die geen van beide partijen zelf in de hand heeft. Zolang de belangrijkste route naar Europa — via Rusland naar de Baltische havens — onbetrouwbaar blijft, hebben routes met eigen logistiek of een alternatieve corridor een voordeel. Dat is nog een argument voor het directe havenpartnerschap tussen Antwerpen-Brugge en de Kazachse havens Aktau en Koeryk, dat beide partijen bespreken in het kader van de samenwerkingsroutekaart 2027–2029: zo'n route vermindert de afhankelijkheid van transit via een derde land.